• 
• 
• 

Về Đậu răng ngựa

Đậu răng ngựa hay đậu fava, là một loại đậu hàng năm khỏe mạnh thuộc họ Fabaceae, có nguồn gốc từ vùng Cận Đông và là một trong những cây lương thực được trồng lâu đời nhất ở Cựu Thế giới — với bằng chứng khảo cổ có niên đại 6000 năm TCN. Cây cao 60–180 cm với thân rỗng, mập, mọc thẳng, lá kép lớn và chùm hoa trắng thơm với các cánh phụ có đốm đen đặc trưng.

Đậu răng ngựa là nhà vô địch mùa mát, phát triển tốt ở 15–20°C và chịu được sương giá xuống -5°C sau khi đã ổn định. Ở vùng khí hậu ôn hòa, chúng được gieo vào mùa thu để thu hoạch vào đầu mùa xuân; ở vùng khí hậu lạnh, chúng là một trong những cây trồng đầu tiên được gieo vào mùa xuân. Chúng là một trong số ít cây họ đậu cố định đạm thích hợp cho trồng mùa đông, khiến chúng có giá trị gấp đôi trong vườn rau.

Vỏ non có thể ăn cả quả, nhưng hạt lớn thường được bóc vỏ và thường được bóc vỏ lụa để lộ lá mầm xanh tươi. Chúng là nền tảng của ẩm thực Địa Trung Hải, Trung Đông và Trung Quốc — nổi bật trong món ful medames của Ai Cập, vignarola của Ý, macco của Sicilia, và dou ban jiang (tương ớt đậu) của Trung Quốc. Lưu ý: một tình trạng di truyền gọi là thiếu hụt G6PD (favism) gây ra phản ứng nghiêm trọng tiềm tàng với đậu fava ở những người nhạy cảm, đặc biệt phổ biến ở các quần thể Địa Trung Hải.

• có thể ăn được
• có khả năng chịu lạnh

Cách chăm sóc Đậu răng ngựa

Nhận nhắc tưới nước cho Đậu răng ngựa — miễn phí trên iPhoneTải trên App Store

Nhìn nhanh

Mùa hoa

Hương thơm

Độc tính

Lịch sử

Đậu răng ngựa được thuần hóa ở vùng Cận Đông trong thời kỳ đồ đá mới sớm, với các di tích khảo cổ từ các địa điểm ở Israel, Syria và Iraq có niên đại khoảng 8000 năm TCN. Nó vẫn là cây đậu chính của châu Âu, Bắc Phi và Trung Đông Địa Trung Hải cho đến khi các loại đậu Phaseolus từ Tân Thế giới thay thế nó ở nhiều vùng sau năm 1500. Nhà triết học Hy Lạp Pythagoras (thế kỷ 6 TCN) nổi tiếng đã cấm các tín đồ của ông ăn đậu răng ngựa, một điều cấm có nguồn gốc đã được tranh luận trong nhiều thế kỷ.

Một giải thích hiện đại nổi bật là favism — một phản ứng tan máu do ăn đậu răng ngựa gây ra bởi sự thiếu hụt glucose-6-phosphate dehydrogenase (G6PD), phổ biến ở các quần thể Địa Trung Hải như một phản ứng tiến hóa với sốt rét. Favism nặng có thể gây thiếu máu tan máu đe dọa tính mạng trong vòng 24-48 giờ sau khi ăn đậu răng ngựa. Loài này vẫn là trung tâm của ẩm thực Ai Cập (ful medames), ẩm thực Ý (fave e pecorino) và ẩm thực Levant (falafel ban đầu được làm bằng đậu răng ngựa ở Ai Cập trước khi lan rộng dưới dạng đậu gà ở Levant).

Một trong những cây trồng sớm nhất ở Cựu Thế giới, với di tích tại Jericho có niên đại 6000 năm TCN. Người Ai Cập cổ đại, Hy Lạp và La Mã đều dựa vào đậu răng ngựa như một thực phẩm chính. Món ful medames của Ai Cập, làm từ đậu răng ngựa khô, có thể là món ăn được chế biến liên tục lâu đời nhất thế giới.

Biểu tượng và ý nghĩa

Cây liên quan

Cây có cách chăm sóc tương tự

• Abelia Trung QuốcAbelia chinensis
• Abelia thơmAbelia mosanensis
• Abelia hoa lớnAbelia uniflora
• Abelia lá bóngAbelia x grandiflora

Câu hỏi thường gặp